جزر و مد

جزر و مد یا کشند، اصطلاحی عمومی است که بیان گر بالا و پایین رفتن نوسانی سطح اقیانوس، دریا و حتی دریاچه ها نسبت به سطح زمین است. این اثر به دلیل جاذبه گرانشی ماه، خورشید و حتی اجرام سماوی دیگر ایجاد می شود. امواج جزر و مدي از گونه امواج بلند ميباشند كه دوره تناوب آنها در بيشتر مكان ها 12 ساعت(جزر و مد نيم روزانه) و در برخي مكانها حدود 24 ساعت(جزر و مد روزانه) ميباشند. لازم به ذكر است كه طول موج امواج جزر و مدي حدود صد ها كيلومتر ميباشد.


انواع جزر و مد

جزر و مد کامل (spring tides)

وقتی ماه، کامل است یا ماه نو، کشش گرانشی ماه و خورشید با هم ترکیب می شود. در این مواقع، مدها بسیار بالا و جزرها بسیار پایین هستند و به جزر و مد کامل موسوم اند. زمانی که زمین، خورشید و ماه در یک خط قرار گیرند، این گونه جزر و مدها مشاهده می شوند.

جزر و مد خفیف یا کهکشند (neap tides)

وقتی ماه در فازهای یک چهارم و سه چهارم باشد (یعنی ماه و خورشید در زاویه قائمی نسبت به هم قرار بگیرند)، اثر جزر و مد ماه و خورشید خنثی می شود. بنابراین خفیف ترین حالت جزر و مد پیش می آید.

لزوم ثبت تراز جزر و مد

داشتن اطلاعات تغییرات تراز دریا موجب می شود پیش بینی جزر و مد دقیق تر انجام شود که این کار در پهلو گرفتن کشتی ها در بنادر، ساخت سکوها و موج شکن ها نقش بسزایی دارد. هر گونه تغییرات در جزر و مد موجب ميشود پدیده های مختلف از جمله امواج، جریان ها و خیزاب توفان تحت تاثير واقع شوند.
با توجه به احتمال وقوع سونامی در دریای عمان نصب دستگاه های جزر و مد سنج از اهمیت زیادی برخوردار است. شناخت کامل جزر و مد و پیش‌بینی روند آن نقش چشمگیری در کاهش هزینه‌ها و پایداری طرح‌های عمرانی و ساخت و سازهای ساحلی و طرح‌های فراساحلی دارد و برعکس عدم شناخت این پدیده می‌تواند به بروز تلفات و خسارت‌های مالی سنگین به زیرساخت‌های ساحلی منجر شود. براساس شواهد موجود، از حدود 200 سال قبل کار جمع‌آوری اطلاعات و ساخت دستگاه‌های مکانیکی و شناخت عناصر ایجادکننده این پدیده و حل معادلات پیچیده آغاز شده است. با توجه به الزامات اشاره شده "تامین و نصب و بهره برداری از ده دستگاه سامانه جزر و مد سنج در دستور اداره كل مهندسي سواحل و بنادر قرار گرفت.

اهداف طرح:

چشم انداز طرح:

با ایجاد ایستگاههای جزر و مد سنجی در آبهای جنوب کشور و دریافت اطلاعات در پايگاه داده مشخصه هاي دريايي و بررسی تغییرات دراز مدت و کوتاه مدت تراز سطح آب در مناطق محل اجراء پروژه می توان از این اطلاعات در اغلب فعالیت¬های مرتبط با مهندسی سواحل و بنادر و سایر موارد مرتبط از جمله لایروبی، هیدروگرافی و برآورد هزینه های مرتبط، تدقیق پیش بینی های جزر و مدی در جنوب کشور استفاده نمود و در مجموع شبکه ای منسجم و سامان یافته در کشور تشکیل خواهد شد.

دستگاه جزرو مد به كار گرفته شده در طرح

دستگاههاي تهيه شده از نوع OTT Logosens 2 مي¬باشد اين دستگاه تراز آب را با استفاده از سه نوع سنسور pressure، radar و shaft encoder با مكانيسم متفاوت در فواصل زماني 30 دقيقه ثبت مي¬كند. در ادامه قسمت هاي مختلف اين دستگاه معرفي شده است.

دیتالاگر LOGO SENSE

این دیتالاگر دارای یک سری کانال های ورودی آنالوگ و دیجیتال بوده و سنسورهای SE200,RLS,PLS که بصورت فشاری و راداری و شفت اینکودری کار می کنندبه آن متصل می شود و اطلاعات دریافتی از سنسورها را بر طبق بازه های زمانی تعریف شده دریافت و ذخیره می نماید بطور کلی بعنوان مغز سیستم شناخته می شود.

سنسورها

SE200 (شفت اینکودری)

نحوه کار این سنسور بصورت وزنه و شناوري می¬باشد بصورتی که با بالا و پایین رفتن آب، شناور بالا و پایین رفته و تغییرات را از این طريق حس کرده و به دیتالاگر انتقال می¬دهد.

PLS (فشاری)

این سنسور بصورت فشاری کار می کند و همواره می بایست زیر آب قرار گيرد تا بتواند تغییرات ستون آب بالای خود را ثبت کند.

RLS (راداری)

این سنسور بصورت راداری عمل میکند و همواره باید بالای سطح آب در محلی باز و بدون حضور هر گونه سازه اعم از بتنی یا فلزی و ... نصب گردد. اين سنسور با ارسال امواج به سطح دريا و اندازه-گيري زمان رفت و برگشت آنها تغييرات تراز آب را محاسبه مي¬كند.

تغذیه

یک عدد پنل خورشیدی 40 وات بهمراه شارژر سولار و دو باطری 9 آمپر وظیفه تامین انرژی مورد نیاز برای راه اندازی سیستم را دارند.

شارژ سولار

برای هر چه بهتر شارژ شدن باطری ها از شارژر سولار استفاده می شود تا باطری ها را از اضافه شارژ و یا تخلیه کامل محافظت كند. باطری:یک باطری 18 امپر ساعت جهت تغذیه سیستم به کار برده شده است.